آزمایش تیروئید یکی از رایجترین آزمایشهای خون برای بررسی عملکرد غده تیروئید است. پزشک ممکن است این آزمایش را برای تشخیص کمکاری یا پرکاری تیروئید، پیگیری روند درمان، بررسی علت خستگی، افزایش یا کاهش وزن، ریزش مو، اختلالات قاعدگی، ناباروری یا سایر علائم مرتبط با اختلالات هورمونی درخواست کند.
رایجترین آزمایشهای تیروئید شامل TSH، Free T4، Free T3، T3، T4، Anti-TPO، Anti-Tg و در برخی موارد Thyroglobulin هستند. اگرچه انجام این آزمایشها تنها به یک نمونه خون نیاز دارد، اما رعایت برخی نکات قبل از نمونهگیری میتواند به افزایش دقت نتایج کمک کند.
آیا برای آزمایش تیروئید باید ناشتا باشیم؟
در بیشتر موارد، برای انجام آزمایشهای تیروئید نیازی به ناشتا بودن نیست و میتوانید بدون محدودیت غذایی برای نمونهگیری مراجعه کنید. با این حال، اگر پزشک علاوه بر آزمایش تیروئید، آزمایشهایی مانند قند خون یا چربی خون را نیز درخواست کرده باشد، ممکن است لازم باشد ۸ تا ۱۲ ساعت ناشتا باشید. بنابراین همیشه دستور پزشک یا آزمایشگاه را ملاک قرار دهید.
بهترین زمان انجام آزمایش تیروئید چه ساعتی است؟
اگرچه سطح هورمونهای تیروئید در طول روز تغییرات محدودی دارد، اما برای مقایسه دقیق نتایج، بهویژه در افرادی که تحت درمان هستند، بهتر است آزمایش هر بار در ساعت تقریباً یکسانی انجام شود. بسیاری از پزشکان انجام آزمایش را در ساعات اولیه صبح توصیه میکنند؛ بهویژه اگر قرار است روند درمان در طول زمان بررسی شود.
داروی لووتیروکسین را چه زمانی مصرف کنیم؟
اگر برای درمان کمکاری تیروئید از لووتیروکسین استفاده میکنید، بهتر است در روز انجام آزمایش، ابتدا نمونه خون گرفته شود و سپس دارو را مصرف کنید؛ زیرا مصرف دارو پیش از نمونهگیری میتواند سطح برخی هورمونهای تیروئید، بهویژه Free T4، را بهطور موقت تغییر دهد. البته اگر پزشک دستور دیگری داده است، همان دستور را رعایت کنید و هیچگاه مصرف دارو را خودسرانه قطع یا تغییر ندهید.
مصرف بیوتین را به پزشک اطلاع دهید
بیوتین (ویتامین B7) یکی از مکملهای رایج برای تقویت مو، پوست و ناخن است. مصرف دوزهای بالای این مکمل میتواند در نتیجه برخی آزمایشهای تیروئید، بهویژه TSH، Free T4 و Free T3، اختلال ایجاد کند و باعث نتایج گمراهکننده شود. اگر از مکملهای حاوی بیوتین استفاده میکنید، حتماً پزشک یا مسئول آزمایشگاه را مطلع کنید. در برخی موارد، پزشک توصیه میکند مصرف این مکمل ۴۸ تا ۷۲ ساعت قبل از آزمایش متوقف شود.
سایر داروها را نیز اطلاع دهید
برخی داروها مانند کورتونها، آمیودارون، لیتیوم، داروهای ضدتشنج، استروژنها، قرصهای جلوگیری از بارداری و بعضی مکملهای حاوی ید میتوانند بر عملکرد تیروئید یا نتایج آزمایش اثر بگذارند. بهتر است فهرست تمام داروها و مکملهای مصرفی خود را هنگام مراجعه به آزمایشگاه همراه داشته باشید و بدون نظر پزشک هیچ دارویی را قطع نکنید.
آیا استرس یا ورزش بر نتیجه آزمایش تیروئید اثر دارند؟
استرس شدید، بیماریهای حاد و فعالیت بدنی بسیار سنگین ممکن است در برخی شرایط بر سطح هورمونهای تیروئید یا هورمون TSH تأثیر بگذارند. برای دستیابی به نتایج دقیقتر، بهتر است شب قبل خواب کافی داشته باشید، از ورزش شدید در ۲۴ ساعت قبل از آزمایش خودداری کنید و چند دقیقه پیش از نمونهگیری در محیط آزمایشگاه استراحت کنید.
آیا بارداری بر نتایج آزمایش تیروئید تأثیر دارد؟
بله. در دوران بارداری، بهویژه سهماهه اول، سطح برخی هورمونهای تیروئید و محدوده طبیعی آنها با افراد غیر باردار تفاوت دارد. بنابراین اگر باردار هستید یا احتمال بارداری وجود دارد، حتماً این موضوع را قبل از انجام آزمایش به پزشک یا مسئول نمونهگیری اطلاع دهید تا نتیجه بر اساس محدوده مرجع مناسب تفسیر شود.
روز آزمایش چه انتظاری داشته باشیم؟
آزمایش تیروئید با گرفتن مقدار کمی خون از ورید بازو انجام میشود و معمولاً کمتر از چند دقیقه زمان میبرد. پس از نمونهگیری میتوانید فعالیتهای روزانه خود را از سر بگیرید و در صورت ناشتایی، وعده غذایی خود را میل کنید. نتایج آزمایش بسته به نوع آزمایش و تجهیزات آزمایشگاه معمولاً در همان روز یا طی چند روز آماده میشود.
نکته مهم
بالا یا پایین بودن یکی از شاخصهای آزمایش تیروئید، بهتنهایی برای تشخیص بیماری کافی نیست. پزشک نتایج را در کنار علائم بالینی، سابقه پزشکی، داروهای مصرفی، معاینه و در صورت نیاز سونوگرافی یا سایر آزمایشها بررسی میکند. بنابراین از تفسیر خودسرانه نتایج آزمایش خودداری کرده و برای دریافت تشخیص و درمان مناسب با پزشک مشورت کنید.
