آزمایش عملکرد کبد (Liver Function Test یا LFT) یکی از رایجترین آزمایشهای خون است که برای بررسی سلامت کبد، تشخیص بیماریهای کبدی، ارزیابی آسیب کبد، پیگیری روند درمان و بررسی عوارض برخی داروها درخواست میشود. این آزمایش معمولاً شامل اندازهگیری آنزیمهای کبدی مانند ALT، AST، ALP، GGT و همچنین بیلیروبین، آلبومین و گاهی زمان پروترومبین (PT) است.شرایط قبل از آزمایش کبد؛ برای دقیقتر شدن نتیجه آزمایش چه نکاتی را رعایت کنیم؟
اگرچه انجام آزمایش کبد ساده است، اما رعایت چند نکته قبل از نمونهگیری میتواند از تغییرات موقت در نتایج جلوگیری کرده و تفسیر دقیقتری در اختیار پزشک قرار دهد.
آیا برای آزمایش کبد باید ناشتا باشیم؟
پاسخ این سؤال به نوع آزمایشهای درخواستی بستگی دارد. برای بسیاری از آزمایشهای عملکرد کبد، ناشتایی الزامی نیست؛ اما اگر پزشک همزمان آزمایشهایی مانند قند خون یا چربی خون را نیز درخواست کرده باشد، معمولاً لازم است ۸ تا ۱۲ ساعت ناشتا باشید. همچنین برخی غذاهای پرچرب یا نوشیدنیهای شیرین میتوانند بهطور موقت بر بعضی از شاخصهای کبدی اثر بگذارند. بنابراین همیشه دستور پزشک یا آزمایشگاه را در اولویت قرار دهید. در مدت ناشتایی نوشیدن آب ساده بلامانع است.
مصرف داروها را حتماً اطلاع دهید
بسیاری از داروها و مکملهای غذایی میتوانند باعث افزایش یا کاهش آنزیمهای کبدی شوند. داروهایی مانند استامینوفن، برخی آنتیبیوتیکها، داروهای ضدتشنج، داروهای کاهش چربی خون، مکملهای بدنسازی و حتی برخی فرآوردههای گیاهی ممکن است بر نتیجه آزمایش تأثیر بگذارند.
به هیچ عنوان داروی خود را بدون نظر پزشک قطع نکنید. تنها کافی است قبل از نمونهگیری، فهرست تمام داروها، مکملها و ویتامینهایی را که مصرف میکنید در اختیار پزشک یا مسئول نمونهگیری قرار دهید.
حداقل ۲۴ ساعت قبل از آزمایش الکل مصرف نکنید
مصرف نوشیدنیهای الکلی حتی در مقدار کم میتواند موجب افزایش موقت آنزیمهای کبدی، بهویژه ALT و AST شود و نتیجه آزمایش را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل توصیه میشود حداقل ۲۴ ساعت پیش از انجام آزمایش از مصرف الکل خودداری شود.
قبل از آزمایش ورزش سنگین انجام ندهید
فعالیت بدنی شدید، تمرینات قدرتی و ورزشهای سنگین میتوانند باعث افزایش موقت آنزیمهایی مانند AST شوند؛ زیرا این آنزیم علاوه بر کبد در عضلات نیز وجود دارد. بهتر است از انجام ورزشهای شدید در ۲۴ ساعت قبل از نمونهگیری خودداری کنید تا نتیجه آزمایش دقیقتر باشد.
آب کافی بنوشید
کمآبی بدن معمولاً تأثیر قابل توجهی بر نتایج آزمایش عملکرد کبد ندارد، اما نوشیدن آب کافی باعث میشود نمونهگیری راحتتر انجام شود و احتمال بروز مشکلاتی مانند دشوار بودن پیدا کردن رگ کاهش یابد. مگر اینکه پزشک محدودیت مصرف مایعات را توصیه کرده باشد.
اگر بیمار هستید، اطلاع دهید
سرماخوردگی، عفونتها، تب، آسیبهای عضلانی یا برخی بیماریهای اخیر ممکن است موجب تغییر موقت در نتایج آزمایش شوند. اگر در روزهای قبل از آزمایش دچار بیماری شدهاید یا اخیراً جراحی یا آسیب جسمی داشتهاید، بهتر است این موضوع را به پزشک اطلاع دهید تا در تفسیر نتایج لحاظ شود.
آیا سیگار یا قهوه بر نتیجه آزمایش اثر دارند؟
درباره تأثیر مستقیم کافئین بر آزمایشهای عملکرد کبد شواهد قطعی وجود ندارد، اما اگر قرار است ناشتا باشید، بهتر است از نوشیدن قهوه، چای شیرین و سایر نوشیدنیها به جز آب خودداری کنید. همچنین در صورت ناشتایی، سیگار کشیدن نیز توصیه نمیشود؛ زیرا ممکن است بر برخی آزمایشهای همزمان اثر بگذارد.
روز آزمایش چه انتظاری داشته باشیم؟
آزمایش کبد تنها با گرفتن مقدار کمی خون از ورید بازو انجام میشود و معمولاً کمتر از چند دقیقه زمان میبرد. پس از نمونهگیری میتوانید فعالیتهای روزانه خود را از سر بگیرید، مگر اینکه پزشک دستور دیگری داده باشد. نتایج آزمایش بسته به شرایط آزمایشگاه معمولاً در همان روز یا طی چند روز آماده میشود.
نکته مهم
بالا یا پایین بودن یکی از شاخصهای آزمایش کبد، بهتنهایی به معنای ابتلا به بیماری کبدی نیست. پزشک نتیجه آزمایش را در کنار علائم، سابقه پزشکی، داروهای مصرفی و در صورت نیاز سایر آزمایشها یا تصویربرداریها تفسیر میکند. بنابراین از تفسیر خودسرانه نتایج آزمایش خودداری کرده و حتماً برای بررسی دقیق با پزشک مشورت کنید.
